Dom zły  [2009]

Dom zły

rok produkcji:

2009

premiera:

27 XI 2009

czas trwania:

105 min

Reżyseria:

Wojciech Smarzowski

Scenariusz:

Wojciech Smarzowski

Zdjęcia:

Krzysztof Ptak

Obsada:

Arkadiusz Jakubik [Edward Środoń], Marian Dziędziel [Zdzisław Dziabas], Bartłomiej Topa [porucznik Mróz], Kinga Preis [Bożena Dziabasowa], Robert Więckiewicz [prokurator Tomala], Robert Wabich [Lisowski], Katarzyna Cynke [2 role: Maria Lisowska; Grażyna, żona Środonia], Lech Dyblik [Zajdel], Eryk Lubos [Petrycki], Krzysztof Czeczot [Banaś]

Montaż:

Paweł Laskowski

Muzyka:

Mikołaj Trzaska

Dźwięk:

Jacek Hamela, Leszek Freund

Scenografia:

Marek Zawierucha

Kostiumy:

Katarzyna Lewińska

Charakteryzacja:

Ewa Drobiec, Dominika Dylewska

Kierownictwo produkcji :

Paweł Bareński

Rok produkcji:

2009

Operator:

Piotr Sobociński jr, Janusz Dybowski

Nagrody:

  • Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni (od roku 2012 Gdynia Film Festival), 2009 r. - Nagroda za reżyserię Wojciech Smarzowski
  • Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni (od roku 2012 Gdynia Film Festival), 2009 r. - Nagroda za scenariusz Wojciech Smarzowski
  • Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni (od roku 2012 Gdynia Film Festival), 2009 r. - Nagroda za scenariusz Łukasz Kośmicki
  • Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni (od roku 2012 Gdynia Film Festival), 2009 r. - Nagroda za montaż Paweł Laskowski
  • Warszawski Festiwal Filmowy, 2009 r. - Nagroda Publiczności
  • Międzynarodowy Festiwal Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych "Plus Camerimage" w Bygdoszczy (od roku 2010; w latach 1993-99 Toruń; w latach 2000-09 Łódź), 2009 r. - "Srebrna Żaba" w Konkursie Głównym Krzysztof Ptak
  • Nagroda Koła Piśmiennictwa Filmowego SFP, Złota Taśma, 2010 r. - w kategorii: film polski
  • Polska Nagroda Filmowa Orzeł, 2010 r. - Nagroda w kategorii: Najlepsza reżyseria za rok 2009 Wojciech Smarzowski
  • Polska Nagroda Filmowa Orzeł, 2010 r. - Nagroda w kategorii: Najlepsze zdjęcia za rok 2009 Krzysztof Ptak
  • Polska Nagroda Filmowa Orzeł, 2010 r. - Nagroda w kategorii: Najlepszy montaż za rok 2009 Paweł Laskowski
  • Polska Nagroda Filmowa Orzeł, 2010 r. - Nagroda w kategorii: Nagroda Publiczności za rok 2009
  • Polska Nagroda Filmowa Orzeł, 2010 r. - Nominacja w kategorii: najlepszy film
  • Polska Nagroda Filmowa Orzeł, 2010 r. - Nominacja w kategorii: najlepszy scenariusz Wojciech Smarzowski
  • Polska Nagroda Filmowa Orzeł, 2010 r. – Nominacja w kategorii: najlepszy scenariusz Łukasz Kośmicki
  • Polska Nagroda Filmowa Orzeł, 2010 r. - Nominacja w kategorii: najlepsza główna rola kobieca Kinga Preis
  • Polska Nagroda Filmowa Orzeł, 2010 r. - Nominacja w kategorii: Nominacja w kategorii: najlepsza główna rola męska Marian Dziędziel
  • Polska Nagroda Filmowa Orzeł, 2010 r. - Nominacja w kategorii: najlepsza drugoplanowa rola męska Robert Więckiewicz
  • Tarnowska Nagroda Filmowa, 2010 r. - Grand Prix
  • Brooklyn Film Festival, Nowy Jork, 2010 r. - Certyfikat dla Wybitnego Osiągnięcia w kategorii: producent Feliks Pastusiak
  • Międzynarodowy Festiwal Filmowy "Tofifest" w Toruniu, 2010 r. - "Złoty Anioł" dla najlepszego filmu polskiego
  • Nagroda przyznawana przez pismo "Film", 2010 r., - Złota Kaczka dla najlepszego filmu sezonu 2009/2010
  • Nagroda przyznawana przez pismo "Film", 2010 r., - Złota Kaczka dla najlepszego aktora w sezonie 2009/2010 Marian Dziędziel
  • Festiwal Aktorstwa Filmowego im. Tadeusza Szymkowa we Wrocławiu, 2010 r. - "Złoty Szczeniak" za pierwszoplanową kreację aktorską męską za "przejmującą wiarygodność w kreowaniu postaci uwikłanej w rzeczywistość bieszczadzkiej wsi lat siedemdziesiątych" Arkadiusz Jakubik

O filmie

Nagroda za reżyserię, scenariusz i montaż na FPFF w Gdyni w 2009 roku. Polska Nagroda Filmowa Orzeł w kategoriach: najlepszy reżyser, zdjęcia, montaż oraz nagroda publiczności. W "Domu złym", twórca równie mocnego "Wesela", obnaża bez ogródek brutalną prawdę o peerelowskiej Polsce, demaskuje zdemoralizowane służby, ułomności systemu, przedstawia tamtą rzeczywistość w całej jej ohydzie. Główny wątek koncentruje się wokół śledztwa w kryminalnej sprawie i wizji lokalnej miejsca przestępstwa.
Ale znacznie istotniejsze niż ustalenie prawdy o morderstwie, okazuje się dla milicyjnej grupy śledczej dążenie do tego, by pozałatwiać własne interesy, zatuszować swoje ciemne sprawki, ukryć afery gospodarcze i obyczajowe. Tu wszystkie chwyty są dozwolone, każdy ma coś na każdego i donosi: za ratowanie własnej skóry, za awans, za paszport, za tzw. święty spokój, za wszystko. Od najniższego do najwyższego szczebla szerzą się donosicielstwa, podkładanie świni, korupcja, zdrady, kłamstwa, nielojalność, nawet morderstwa na zamówienie, byle tylko wyeliminować niewygodnego świadka. Stróże porządku mają też na sumieniu poważne afery cukrowe, składanie fałszywych protokołów zniszczeń, wystawianie lewych faktur, organizowanie dolarów, bonów, rubli transferowych. A kiedy mogą polecieć kolejne głowy, któż zastanawiałby się nad losem zwykłego zootechnika, który rzekomo dokonał zabójstwa. Trzeba za wszelką cenę udowodnić mu winę i skazać jak najszybciej, by mieć to już z głowy.
Akcja filmu rozgrywa się w dwóch płaszczyznach czasowych: w przeszłości, kiedy doszło do straszliwej zbrodni i cztery lata później, w stanie wojennym. Oskarżony to urodzony w 1938 r. w Rzeszowie Edward Środoń, absolwent zaocznego technikum. Przez 9 lat pracował w pegeerze w Mostach, w województwie szczecińskim jako zootechnik. Żona Grażyna wcześnie zmarła wskutek wylewu, dzieci nie mieli. Po jej śmierci Środoń się rozpił, stracił pracę. Kiedy prawie wszystko sprzedał na wódkę, postanowił wyjechać jak najdalej stąd. Padło na Bieszczady, wybrał PGR w Krośnieńskiem. Ale w drodze, gdzieś na kompletnym pustkowiu zepsuł się zdezelowany PKS. I w tym miejscu wszystko się zaczęło.
Dalszą drogę do PGR - u Edward Środoń pokonuje na piechotę. Nagle rozpętuje się burza, leje ulewny deszcz. Przemoczony i wyczerpany zootechnik trafia do nędznej chaty, stojącej na uboczu wśród bieszczadzkich pól, gdzie postanawia przeczekać nawałnicę. Gospodarze to: Zdzisław Dziabas i znacznie młodsza od niego żona. Początkowo obydwoje są wobec przybysza nieufni, ale po kilku głębszych napięta sytuacja szybko się rozluźnia. Dziabas pędzi bimber i choć w chacie bieda z nędzą, mocnego trunku nie brakuje, więc piją na umór, otwierając się przed sobą coraz bardziej. W pijackim widzie postanawiają założyć wspólny interes i sprzedawać bimber stacjonującym niedaleko ruskim żołnierzom. Wszystko da się załatwić na lewo, z tym nie ma problemu. Skąd jednak wziąć forsę na rozruch? Kompletnie pijany Dziabas wyciąga ze skrytki pod podłogą plik banknotów, które odkładał na poloneza dla swego jedynaka z pierwszego małżeństwa, wałkonia i drania Janusza, który zjawia się w domu tylko wtedy, gdy potrzebuje pieniędzy. Okazuje się, że kilka tysięcy ma w walizce również Środoń. Sceny z libacji u Dziabasów przeplatają się z obrazami z równie suto zakrapianej alkoholem wizji lokalnej. Milicyjna grupa śledcza odtwarza tragiczne wydarzenia, do których doszło jesienią 1978 r. Przywieźli pozorantów, jest też główny oskarżony, Edward Środoń. Pracę milicji utrudnia siarczysty mróz, kompletnie zrujnowane obejście Dziabasów pokrywa gruba warstwa śniegu. W tej zimowej aurze atmosfera gęstnieje, potęgowana przez różne napięcia w ekipie - na czele z kompletnie pijanym prokuratorem Tomalą i dowodzącym akcją porucznikiem Mrozem, wprawdzie trzeźwym, ale uwikłanym w romans z żoną (również milicjantką) swego podwładnego Lisowskiego. Na domiar złego, będąca na miejscu Lisowska kłuje w oczy zaawansowaną ciążą, która spędza sen z powiek zazdrosnemu mężowi. W samym środku tych rozgrywek znajduje się zakuty w kajdanki Środoń. [TVP]

www.filmpolski.pl