Film żydowski w Polsce

Tytuł:

Film żydowski w Polsce

Autorzy:

Natan Gross, przeł. Anna Ćwiakowska

Wydawca:

Rabid

Wydanie:

Kraków 2002

Liczba stron:

182

Opis

"Film żydowski w Polsce" jest drugą książką z serii "My, Żydzi Polscy", wydawanej przez Fundację Dziedzictwo im. Chone Shmeruka. Fundacja powstała dla zachowania pamięci o wspólnej przeszłości Żydów i Polaków, wspierania polsko-żydowskiej współpracy kulturalnej oraz organizowania wymiany uczonych i studentów. Kolejne tomy serii zaprezentują wybitne prace dotyczące kultury i historii Żydów polskich powstałe w różnych krajach i językach.

Natan Gross — scenarzysta, reżyser i producent filmowy, kry-tyk, pisarz, tłumacz, animator ważnych przedsięwzięć kultu-ralnych w Izraelu, gdzie mieszka od kilkudziesięciu lat. Urodził się w 1919 roku w Krakowie. Wybuch wojny przerwał Mu stu-dia na wydziale prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Okppację przetrwał ukrywając się „na aryjskich papierach". W 1946 roku ukończył w Krakowie Kurs Przeszkolenia Filmowego, na któ-rym miał okazję zetknąć się z tak znakomitymi wykładowcami jak Antoni Bohdziewicz, Roman Ingarden, Władysław Tatarkie-wicz. -A wśród słuchaczy byli m.in. Wojciech Jerzy Has i Jerzy Kawalerowicz. Wydana po raz pierwszy w Jerozolimie w 1990 roku książka Film żydowskirv Polsce powstała zarówno w oparciu o bogate materiały prasowe i archiwalne, jak i na podstawie własnych przeżyć i wspomnień Autora. Trudne zadanie opisania dziejów żydowskiego kina w Polsce powierzył Natanowi Grossowi profesor Chone Shmeruk, światowej sławy historyk kultury i literatury jidysz.

Spis treści

DZIESIĘĆ LAT PÓŹNIEJ
Wstęp do polskiego wydania Filmu żydowskiego w Polsce 7
O transkrypcji i transliteracji z języka jidysz na polski 10

WSTĘP 11
A. Film żydowski — definicja 11
B. Historiografia filmu żydowskiego w Polsce 12
C. Tło kulturowe rozwoju filmu żydowskiego w Polsce 16

CZĘŚĆ PIERWSZA Historia filmu żydowskiego w Polsce 19

ROZDZIAŁ PIERWSZY: Film żydowski w Polsce przed I wojną światową 19
A. Kantor Zjednoczonych Kinematografów Siła 20
Mirele Efros 22
Got, mensz un tajwl (Bóg, człowiek i szatan) 23
Chasie di jesojme (Sierota Chasia) 24
B. Kooperatywa Artystyczna 24
C. Towarzystwo Udziałowe Sfinks 25 Meir Ezofowicz 26
D. Wytwórnia Kosmofilm 28

ROZDZIAŁ DRUGI: Żydowski film niemy w Polsce niepodległej 31
A. Filmy Leo Forberta i Seweryna Steinwurzela 32
Tkijes kaf (Ślubowanie) 35 Lamedwownik (Jeden z 36) 39
In di pojlisze welder (W lasach polskich) 42
B. Żydowska publiczność w oczekiwaniu na film dźwiękowy 47
ROZDZIAŁ TRZECI: Żydowski film dźwiękowy 1933-1939 49
A. Pierwsze kroki 49
Sabra 49
B. Bracia Goskind — firmy Sektor i Kinor 59
Al chet (Za grzechy) 63
Frajleche kabcunim (Weseli biedacy) 69
On a hejm (Bezdomni) 71
C. Filmy Józefa Greena — Green Film 74
Jidl mitn fidl (Judei gro na skrzypcach) 77
Purimszpiler (Błazen purymowy) 83
A briwele der mamen (List do matki) 86
Mamele (Mateczka) 88 


ROZDZIAŁ CZWARTY: Powrót do mistyki 90
Tkijes kaf (Ślubowanie) — wersja dźwiękowa 90
Der Dibuk (Dybuk) 92

ROZDZIAŁ PIĄTY: Koniec „złotej ery" 98

ROZDZIAŁ SZÓSTY: Żydowski film dokumentalny w Polsce 100
A. Między wojnami 101
Mir kumen on (Droga młodych) 105
Film o wizycie Żabotyńskiego 110
Sześć miast 111
Filmy amatorów 116
B. Po Zagładzie 117
Kroniki filmowe 120
Der jidyszer jiszuw in Niderszlezien (Żydowskie osadnictwo na Dolnym Śląsku) 120
Der weg cum gezunt (Droga do zdrowia) 121
Mir, lebngeblibene (My, którzy przeżyliśmy) 121
Joint 124
Kadima Gordonia (Naprzód Gordonia) 124
ORT 124
Der finfter jorcajt fun ojfsztand in warszewer geto (Piąta rocznica powstania w getcie warszawskim) 125
Achar alpaim szana (Po dwóch tysiącach lat) 126
Fun churwot cum hajmland (Z ruin do Ojczyzny) 128

ROZDZIAŁ SIÓDMY: Ostatni film fabularny i sprawa Kinoru 127
A. Unzere kinder (Nasze dzieci) 130
B. Sprawa Kinoru 131

ROZDZIAŁ ÓSMY: Cechy charakterystyczne filmu żydowskiego w Polsce 141

CZĘŚĆ DRUGA Filmografia filmu żydowskiego w Polsce 141
A. Losy filmów. Co się stało z żydowskimi filmami? Gdzie one są? 141
B. Pomyłki i niedokładności w publikacjach o żydowskim filmie 142

FILMOGRAFIA 145

BIBLIOGRAFIA 159

POSŁOWIE 164

INDEKS FILMÓW 170

INDEKS NAZWISK 174