Historia polskiego filmu dokumentalnego (1945-2014)

Tytuł:

Historia polskiego filmu dokumentalnego (1945-2014)

Redaktorzy:

Małgorzata Hendrykowska

Wydawca:

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza

Wydanie:

Poznań 2015

Liczba stron:

774

Opis

Dwutomowa publikacja jest przedsięwzięciem ogromnym, ambitnym i niezwykle potrzebnym. Dość powiedzieć, że nie ma dotychczas w naszej literaturze przedmiotu syntezy historycznej dziejów polskiego filmu dokumentalnego.

dr hab. Tadeusz Szczepański, prof. UWr

Tom zbiorowy pod red. Małgorzaty Hendrykowskiej obejmuje lata 1945–2014. Autorami opracowań są: Marek Hendrykowski, Andrzej Szpulak, Wojciech Otto, Mikołaj Jazdon oraz Piotr Pławuszewski, Jadwiga Hučková, Mirosław Przylipiak, Katarzyna Mąka-Malatyńska, Krzysztof Kozłowski, Justyna Czaja i Anna Śliwińska. Historia powojennego polskiego filmu dokumentalnego przedstawiona jest z podziałem na dekady, których granice często pokrywały się z istotnymi przemianami politycznymi i społecznymi. Autorzy bardzo przekonująco pokazują też ewolucję języka dokumentu. W jaki sposób wpłynęła na ten przekaz telewizja, jakie były konsekwencje łączenia dokumentu z inscenizacją, fabułą, wreszcie – jak na dokument wpłynęła „rewolucja cyfrowa”.

Spis treści

Wstęp (Małgorzata Hendrykowska) / 9


MAREK HENDRYKOWSKI
Dokument po wojnie. Lata 1945-1955 / 15
Wprowadzenie / 15 • Uwagi ogólne / 24 • Czasy i ludzie / 36 • Jerzy Bossak / 36 • Stanisław Rodowicz / 38 • Tadeusz Makarczyński / 39 • Wojciech Jerzy Has / 42 • Andrzej Munk / 44 • Jarosław Brzozowski / 49 • Natalia Brzozowska / 52 • Konfiguracja gatunków / 55 Kino służące zlej sprawie / 59 • Lata powojenne 1944-1948 / 62 • Polski dokument filmowy doby socrealizmu / 66 • Początki Odwilży 1954-1955 / 73 • Filmy dokumentalne lat 1945-1955. Wybór / 77 • Bibliografia / 83 • Polish documentary films 1944-1955. Summary / 84


ANDRZEJ SZPULAK
Czas przeobrażeń 1956-1960 / 87
Wprowadzenie / 87 • „Czarna seria" polskiego dokumentu / 91 • Dokument poza serią / 123 • Socjologiczna obserwacja / 123 • Felieton i satyra / 131 • Dokument ze znamionami poetyckości / 135 • Dokument oświatowy / 145 • Bibliografia / 147 • The time of change 1956-1960. Summary / 148


WOJCIECH OTTO
Obserwacje życia i peregrynacje historii / 149
Wprowadzenie / 149 • Kino i „szkoła Karabasza" / 152 • Tradycje i transformacje / 169 • Na placu budowy / 169 • Wsie, miasta, miasteczka / 172 • W tonie interwencji / 178 • Sport, ekologia, turystyka / 184 • Powtórka z historii / 187 • Nobilitacja tematu / 187 • Obrazy faszyzmu / 190 • Barwy walki / 196 • Zgubne idee / 202 • Próby syntezy / 205 • Dokument oświatowy / 210 • Bibliografia / 220 • Observations about lik and peregrinations of history. Summary / 224


MIKOŁAJ JAZDON, PIOTR PŁAWUSZEWSKI
Polski film dokumentalny lat siedemdziesiątych. Nic o nas bez nas / 227
Na przełomie dekad / 227 • Krzywe zwierciadło a la Marek Piwowski / 235 • Grzegorz Królikiewicz — spojrzenie „na wylot" / 243 • „Nowa zmiana" —dokumentaliści '71 / 249 • Ludzie na rozdrożach — portrety zbiorowe / 256 • Arcydzieło kina „nowej zmiany" — Szkoła podstawowa Tomasza Zygadły / 262 • W poszukiwaniu nowego stylu / 265 • Krzysztofa Kieślowskiego świat przedstawiony PRL / 272 • Życiorysy na miarę epoki realnego socjalizmu / 278 Kino Karabasza / 279 e Prowincja sportretowana / 281 e Listy gończe / 285 • Listy pochwalne / 288 • Listy z przeszłości / 291 • Marcel Łoziński — świat „widziany z dołu" / 296 • Wojciech Wiszniewski — mistrz dokumentu kreacyjnego / 310 i Barański, Dziworski, Koterski i Szulkin — o dokumencie kreacyjnym ciąg dalszy / 322 • Dokument oświatowy 1342 • Zakończenie / 354 • Bibliografia (wybór) / 356 Documentaries of the 1970s: Nothing about us without us. Summary / 359


JADWIGA HUĆKOVA
Opowieści naocznego świadka. Kino pomiędzy wiosnami Solidarności / 361
W stronę communio / 361 • „O tych dniach pełnych nadziei" / 370 • Pierwsze sto dni i dni następne / 378 • „Część Radosna" chłopskiego losu / 381 • Dokument przed grudniem 1981 / 385 • Początki kina niezależnego — 1981 / 388 • Po pierwszym szoku / 392 G Ścieżka oficjalna / 392 • Rzeka (jeszcze) podziemna / 395 • Świadectwo czasu / 397 • Polska według młodych / 400 • ...muzyka, poza nią nie mamy właściwie nic / 405 • W stronę groteski —bohater negatywny / 406 • Człowiek przyszłości / 411 • Bohater pozytywny —wariant ofiary systemu / 412 • „Bohater metaforyczny" / 413 • Wizjonerzy / 414 • Ucieczka (?) w świat sztuki — WFO w Łodzi / 416 • Rok 1984 / 420 • Dokument w obronie wartości / 432 • Klasycy / 437 • „Czarna farba bez kroplomierzd / 441 Dokument telewizyjny w drugiej połowie lat osiemdziesiątych / 446 • Druga wiosna Solidarności / 451 • „Białe plamy... i co dalej?" / 460 • Alternatywa? Jaka? / 462 • Bibliografia / 465 • Tales of an eyewitness: Cinema between "Solidarity" springs. Summary / 468


MIROSŁAW PRZYLIPIAK
Dokument polski lat dziewięćdziesiątych / 471
Wstęp / 471 • Historia / 475 • Historia PRL / 475 • Stosunki z ZSRR / 486 • Druga wojna światowa / 489 • Historia bliższa i dawniejsza / 500 • Dokumenty historyczne — podsumowanie / 502 • Filmy współczesne / 505 • Dokument polityczny / 505 • Zmiana relacji ze Wschodem / 520 g Społeczne skutki polityki / 521 • Panoramy i syntezy / 529 • Zagranica / 536 e Filmy religijne / 542 • Refleksja egzystencjalna / 547 Nowe formy / 551 •  Dokument refleksywny / 551 • Dokument osobisty / 560 • Mock-dokument / 563 • Inne / 566 • Podsumowanie / 569 • Bibliografia / 569 • Polish documentaries of the 1990s. Summary / 571


KATARZYNA MĄKA-MALATYŃSKA, KRZYSZTOF KOZŁOWSKI, JUSTYNA CZAJA, ANNA ŚLIWIŃSKA
Polski film dokumentalny po roku 2000 / 573
Przełom cyfrowy w polskim filmie dokumentalnym / 573 • Ślady przełomu (Katarzyna Mąka-Malatyńska, Krzysztof Kozłowski) / 573 • Polski wariant docu-soap (Katarzyna Mąka-Malatyńska) / 590 • Dokumentalny autobiografizm (Katarzyna Mąka-Malatyńska) / 599 • Dokument historyczny / 607 • „Historia oglądana spod spodu" (Justyna Czaja, Katarzyna Mąka-Malatyńska) / 607 • Powstanie warszawskie (Justyna Czaja) / 614 • Holocaust (Katarzyna Mąka--Malatyńska) / 619 • PRL (Justyna Czaja) / 624 • Poszukiwania formalne (Justyna Czaja) / 634 • Dokumentalne obrazy kraju i świata / 643 • Przemiany obyczajowe (Anna śliwińska) / 643 • Sprawy bieżące (Anna śliwińska) / 658 • Emigracja stara i nowa (Anna Śliwińska) 1661 • Podróże (Anna Sliwińska, Katarzyna Mąka-Malatyńska) / 665 • Sąsiedzi (Krzysztof Kozłowski) / 671 • „Polska szkoła dokumentu" — żywa tradycja polskiego kina (Katarzyna Mąka--Maiatyńska) / 677 • Czym jest „polska szkoła dokumentu"? / 677 • Nowe filmy mistrzów 1682 • Ciągłość tradycji polskiego dokumentu / 684 • Bibliografia (wybór) / 691 •  Polish documentary films after 2000. Summary 1698


MAREK HENDRYKOWSKI
Polska Kronika Filmowa / 701
Bibliografia / 723 • The Polish Film Chronicie. Summary / 724


Indeks filmów
/ 727
Indeks nazwisk / 751