Romantyzm i kino. Idee i wyobrażenia romantyczne w filmach polskich reżyserów z lat 1947-1990

Tytuł:

Romantyzm i kino. Idee i wyobrażenia romantyczne w filmach polskich reżyserów z lat 1947-1990

Autorzy:

Marcin Maron

Wydawca:

Wydawnictwo UMCS

Wydanie:

Lublin 2019

Liczba stron:

565

Opis

Książka Romantyzm i kino. Idee i wyobrażenia romantyczne w filmach polskich reżyserów z lat 1947-1990 (wyd. UMCS w Lublinie 2019) jest próbą wyjaśnienia, w jaki sposób tradycja romantyczna przejawiła się w polskich filmach fabularnych w drugiej połowie dwudziestego wieku, a także szerzej - w kulturze polskiej tego okresu? Romantyzm jest rozumiany jako pewien fenomen historyczny, a zarazem jako nurt idei i wyobrażeń trwale kształtujących postawy duchowe i artystyczne. Chodzi o poszukiwanie odpowiedzi na pytania: jak można rozumieć romantyzm, oraz w jakim stopniu filmowcy polscy wykorzystali intelektualny i kreacyjny potencjał romantyzmu? Którzy reżyserzy i w jaki sposób aktualizowali romantyczne dzieła i wizerunki historii, a także jak tradycja romantyczna była odbierana i modyfikowana w kulturze okresu PRL? Autor poddał analizie i interpretacji wybrane filmy zrealizowane przez polskich reżyserów, głównie w Polsce, po drugiej wojnie światowej w latach 1947-1990. Skupił się na filmach (A. Wajdy, A. Żuławskiego, W.J. Hasa, P. Szulkina, S. Różewicza, T. Konwickiego, G. Holoubka), w których reżyserzy polscy odnieśli się do romantyzmu w sposób bezpośredni, tj. adaptując utwory literackie z okresu romantyzmu, odnosząc się do postaci romantyków lub epoki, a także inspirując poetyką dzieł romantycznych (np. poetką ballady romantycznej, ironią, frenezją itd.).

„Książka doktora Marcina Marona Romantyzm i kino, rezultat długoletnich przemyśleń i badań autora, stanowi wypełnienie ważnej luki w polskiej wiedzy o filmie. Wiadomo, że tradycja romantyczna – podstawowa dla kultury polskiej XX wieku – stanowi szczególnie ważny kontekst rodzimego kina […]. Można więc było oczekiwać, że prędzej czy później jakiś przygotowany merytorycznie badacz podejmie ten problem na serio, wychodząc od filozoficznych źródeł romantyzmu, określając jego specyficzne miejsce w polskiej tradycji artystycznej i wieńcząc swoje rozważania analizą najważniejszych filmów z tej tradycji się wywodzących. Po lekturze książki Marcina Marona nie mam wątpliwości, że otrzymaliśmy właśnie taką pracę. Powiodło się to dzięki szczęśliwemu połączeniu trojakich kompetencji autora: filozoficznych, filmoznawczych i artystycznych.”

[Z recenzji prof. dr hab. Tadeusza Lubelskiego]

Spis treści

Słowo wstępne 7

  1. METODY I IDEE 11
    1. Historia idei, hermeneutyka, pamięć s. 13
    2. Idee i wyobrażenia romantyczne s. 29

Historia s. 37

Natura s. 50

Wolność s. 62

Ironia s. 81

Sztuka s.  89

  1. FILMY s. 115
    1. Dramat historii s. 117

Danton s. 117

Diabeł s. 149

Popioły s. 178

  1. Groza natury s. 215

Oczy uroczne s. 215

Osobisty pamiętnik grzesznika przez niego samego spisany s. 232

  1. Ideały wolności s. 255

Lawa s. 255

Pasja s. 318

  1. Ironia jako romantyczne intermedium s. 347

Mazepa s. 347

Rękopis znaleziony w Saragossie s. 365

  1. Sztuka i życie s. 377

Błękitna nuta s. 377

Romantyczni s. 409

  1. RECEPCJA ROMANTYZMU W KULTURZE POLSKIEJ I KINIE W OKRESIE PRL. Od Zdradzieckiego serca do Lawy s. 429
    1. W kleszczach ideologii s. 435
    2. Rewizje romantyzmu s. 447
    3. Odnawianie znaczeń s. 465
    4. Niepokój i nowe nadzieje s. 487

Zakończenie s. 503

Filmografia s. 509

Nota bibliograficzna s. 515

Bibliografia s. 517

Podziękowania s. 539

Romanticism and Cinema. Romantic Ideas in Films by Polish Directors in the Years 1947–1990. Summary s.  541

Indeks nazwisk s. 549