Poza ekranem. Polska kinematografia 1896-2005

Tytuł:

Poza ekranem. Polska kinematografia 1896-2005

Autorzy:

Edward Zajiček

Wydawca:

Stowarzyszenie Filmowców Polskich

Wydanie:

Warszawa 2009

Liczba stron:

370

Opis

"Poza ekranem. Polska kinematografia w latach 1896-2005" to jedyna książka, która w całości obejmuje dzieje polskiej kinematografii. Właśnie - kinematografii, nie tylko - filmu.

"Poza ekranem. Polska kinematografia w latach 1896 - 2005", książka prof. Edwarda Zajička to nowa zaktualizowana i znacznie przerobiona przez autora wersja dzieła "Poza ekranem - kinematografia polska 1918-1991". 

 Pierwsze wydanie książki ukazało się w 1992 roku. Zostało doskonale przyjęte przez krytykę i filmowców. Jako jedyne tego typu popularne, oparte na źródłach opracowanie, stało się także swoistym podręcznikiem studentów wydziałów filmowych: Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi oraz Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, a także zakładów filmoznawczych innych wyższych uczelni. W rezultacie nakład został bardzo szybko wyczerpany.

Książka prof. Edwarda Zajička "Poza ekranem. Polska kinematografia w latach 1896 - 2005" jest jedyną tego rodzaju pozycją na polskim rynku księgarskim. Opisuje dzieje polskiej kinematografii od jej zarania, do uchwalenia ostatniej ustawy o kinematografii poprzez charakterystykę systemów prawnych, organizacyjnych, poprzez opis instytucji i postaci, które wpływały na kształt polskiego filmu w ciągu ponad 100 lat jego istnienia. To jedyna książka, w której czytelnicy znajdą historie wytwórni filmowych, kolejnych ustaw, słynnych producentów i szefów kinematografii, a także kompletną historię powstania i funkcjonowania Zespołów Filmowych.  

Edward Zajiček, profesor łódzkiej Szkoły Filmowej, kierownik produkcji, naukowiec, animator szkół filmowych, dyrektor wytwórni, pracownik zarządu - w barwny sposób, właściwy tylko naocznym świadkom wydarzeń, pisze o konfliktach władzy ze środowiskiem, o absurdach uregulowań prawno-ekonomicznych w zderzeniu z działalnością artystyczną filmowców. Całość nasycona jest anegdotami. "Czyta się to jak powieść. Niekoniecznie o ekonomii filmu. Raczej o ludziach" - napisał w liście do autora Krzysztof Teodor Toeplitz. Książka niezbędna dla każdego dziennikarza, filmowca, studenta.

Książkę wydały wspólnie: Stowarzyszenie Filmowców Polskich i Studio Filmowe Montevideo przy wsparciu Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej. Zdjęcia pochodzą z archiwum Autora, z Filmoteki Narodowej i Studiów Filmowych.

Wydanie zostało wzbogacone o historię kinematografii na ziemiach polskich pod zaborami, a także, co cenne szczególnie, o ostatnią dekadę, którą kończy w książce uchwalenie ustawy o kinematografii i powstanie Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej. 

"Jest to książka wręcz porywająca. Edward Zajiček był przez długielata kierownikiem produkcji wielu polskich filmów, był też szefem produkcji Zespołów Filmowych, obecnie wykłada reguły produkcji w łódzkiej szkole filmowej. Jego książka miała być więc, w pierwotnym założeniu, po prostu historią produkcji i ekonomiki filmowej w Polsce. Ale stała się czymś znacznie więcej. Opisując sposoby produkowania filmów w Polsce - przed wojną i teraz - autor, obdarzony wspaniałym zmysłem ironii w duchu "z cicha pęk", wprowadza nas po prostu w świat branży filmowej. Przedwojennej - sklepikarskiej i kombinatorskiej oraz powojennej - zbiurokratyzowanej ale niemniej bystrej, grającej skomplikowaną grę pomiędzy pieniędzmi, ideologicznymi hasłami, ambicjami artystów, sensem, nonsensem, a czasem również prawdziwym talentem. Czyta się to jak powieść. Niekoniecznie o ekonomii filmu. Raczej o ludziach, którzy przez lata stali "poza ekranem" naszej kinematografii."

Spis treści

Wstęp 5


CZĘŚĆ PIERWSZA: Na ziemiach polskich i nie tylko...

Sto lat i więcej   7

Prekursorzy są wśród nas   10

W zaborach   14

Jak to na wojence ładnie   26


CZĘŚĆ DRUGA: W moim filmie, za moje pieniądze nic nikomu nie będzie się śniło

Dekret w przedmiocie przepisów...   34

Filmowy dylemat   36

Szabeskurjer 44

Filmami są...   53


CZĘŚĆ TRZECIA: Bez precedensu

Od Oki do Mokki  62

Taneczna herbatka  68

Dekret o utworzeniu  78

Koniec ery Aleksandra   88

Gruba księga   95

Zbiorowy układ  105

Te wzniesione fundamenty   109


CZĘŚĆ CZWARTA: Resort X Muzy

Scenarzysta może być stałym pracownikiem   116

Pięć osi Jakuba   122

Długi żywot krótkich pism   127

W cieniu centralnych zarządów  134

Norma ante portas   141

Trwały element   147

Uroczysko i cztery kopuły   153

Czwarta próba   161


CZĘŚĆ PIĄTA: Dokumenty zmian

W stronę zespołów   168

Donos na Centralny Urząd   174

Raport pana inżyniera   179

Zbieżność interesów   183

Uchwała w sprawie zmian   189

Ostatni gest nababa   194

Dodatkowy dzień tygodnia   202

Zarządzenie w sprawie zasad   210

Jeszcze tego nam brakowało  222


CZĘŚĆ SZÓSTA: W otoczeniu nowych mediów

Siła współtworząca   242

Trzydziestolecie i uchwały   250

Gabryś, Gabryś, aleś nas urządził!   257

Zgodne porozumienie   263

Szósty cud   270

Niezapomniany rok 1984   279

Krajobraz po bitwie zwycięskiej   287

Komfort klasy Lux?  293

Wideo, wideo  299


CZĘŚĆ SIÓDMA: We własnym kinie

Złota rybka   304

Główne kierunki   309

Czas na agencje   313

Jak w szwajcarskim banku   318

Poćwiartować na trzy nierówne połowy  320

Rozwój przez likwidację   327

Koniec świata reżyserów  343


Indeks filmów   349


Indeks nazwisk  355

Polecane książki